İngiltere’de doğum izni ve maternity pay: Kaç hafta, ne kadar ödenir?

İngiltere’de çalışan bir anne adayının en çok merak ettiği iki şey: Ne kadar izin var, o sürede ne kadar para ödeniyor? Kısa cevap: izin 52 hafta, ödeme 39 hafta. Ayrıntılar ve “ya şartları tutturamazsam?” sorusunun cevabı aşağıda. Bütün rakamlar GOV.UK’den.

İngiltere’de doğum izni kaç hafta?

Doğum izni 52 hafta. İlk 26 haftasına Ordinary Maternity Leave, son 26 haftasına Additional Maternity Leave deniyor.

52 haftanın tamamını kullanmak zorunda değilsiniz. Zorunlu olan tek kısım, doğumdan sonraki 2 hafta (fabrikada çalışıyorsanız 4 hafta).

İzin hakkı için işte ne kadar süredir çalıştığınız, kaç saat çalıştığınız ya da ne kadar kazandığınız önemli değil. İki şart var: employee statüsünde çalışmak (worker değil) ve işverene zamanında haber vermek.

Doğum izninde ne kadar para ödenir?

Doğum izninde ödenen paranın adı Statutory Maternity Pay, kısaca SMP. En fazla 39 hafta ödeniyor:

• İlk 6 hafta: vergi öncesi ortalama haftalık kazancınızın %90’ı.
• Sonraki 33 hafta: haftada £194,32 ya da kazancınızın %90’ı, hangisi düşükse.

SMP maaşınızla aynı şekilde, aylık ya da haftalık ödeniyor. Vergi ve National Insurance kesiliyor.

Bir örnek, kendi hesabımla: Vergi öncesi haftada £600 kazanan biri ilk 6 hafta haftada £540, sonraki 33 hafta haftada £194,32 alıyor. 39 haftanın toplamı £9.652,56 ediyor (6 × £540 + 33 × £194,32). Kendi rakamlarınız için GOV.UK’deki maternity planner aracını kullanın.

Bu yasal alt sınır. Bazı işverenler kendi sözleşmelerinde daha fazlasını veriyor; iş sözleşmenize ve şirketin maternity policy belgesine bakın. Tutarlar her yıl nisan ayında güncelleniyor.

Statutory Maternity Pay’i kimler alabilir?

SMP için üç şart var:

• Haftada ortalama en az £129 kazanmak.
• Aynı işverende, bebeğin beklendiği haftadan önceki 15. haftaya kadar kesintisiz en az 26 haftadır çalışıyor olmak. Bu haftaya qualifying week deniyor.
• İşverene zamanında haber vermek ve hamile olduğunuzu belgelemek.

Kabaca hesapla qualifying week gebeliğin 25. haftasına denk geliyor. Yani pratikte, hamile kaldığınız sırada o işte çalışıyor olmanız gerekiyor.

İşvereniniz SMP alamayacağınıza karar verirse, kararından sonraki 7 gün içinde size nedenini açıklayan SMP1 formunu vermek zorunda. Bu form bir sonraki adım için lazım.

SMP alamıyorsanız Maternity Allowance alabilir misiniz?

Şartlarını tutuyorsanız evet. Maternity Allowance, SMP alamayan çalışanlar, serbest çalışanlar (self-employed) ve işi yakın zamanda bırakmış olanlar için. O da en fazla 39 hafta ödeniyor.

Temel şart: bebeğin beklendiği tarihten önceki 66 haftanın en az 26 haftasında çalışmış ya da serbest çalışan olarak kayıtlı olmak. Çalışansanız bu haftaların en az 13’ünde haftada £30 ya da daha fazla kazanmış olmanız gerekiyor; haftaların art arda olması şart değil.

Başvuru MA1 formuyla, gebeliğin 26. haftasından itibaren yapılıyor. Yanına maaş bordrolarınızın asılları ve doğum tarihini gösteren bir belge (MATB1 ya da ebenizden mektup) ekleniyor. Tam tutarı almak için, ödemenin başladığı tarihten sonraki 3 ay içinde başvurun.

İşverene ne zaman haber verilir, izin ne zaman başlar?

İşverene, bebeğin beklendiği haftadan en az 15 hafta önce haber vermeniz gerekiyor: bebek ne zaman bekleniyor ve izne ne zaman başlamak istiyorsunuz. Bu, kabaca gebeliğin 25. haftası.

İzin iki durumda sizin seçtiğiniz tarihten önce, kendiliğinden başlıyor: Bebek erken doğarsa doğumun ertesi günü; bebeğin beklendiği haftadan önceki 4 hafta içinde hamilelikle ilgili bir hastalık yüzünden işe gidemezseniz o zaman.

MATB1 belgesini ebeniz ya da doktorunuz veriyor; beklenen doğum tarihinden en fazla 20 hafta önce verilebiliyor. Ne zaman, kimden alındığını midwife randevuları yazısında anlattım.

Hamileyken işte hangi haklarınız var?

Hamile çalışanın dört temel yasal hakkı var: doğum öncesi bakım için ücretli izin, doğum izni, doğum ödemesi ve haksız muameleye, ayrımcılığa ve işten çıkarılmaya karşı korunma.

• Randevular için ücretli izin. Ebe randevuları ve ultrasonlar için izin alıyorsunuz, o süre için normal ücretiniz ödeniyor. Doktor ya da ebe önerdiyse doğuma hazırlık kursları da buna dahil. Bunun için önce işverene hamile olduğunuzu söylemiş olmanız gerekiyor.
• Risk değerlendirmesi. Hamile olduğunuzu söylediğinizde işveren işinizdeki riskleri değerlendirmeli: ağır kaldırma, uzun süre ayakta durma ya da oturma, zararlı maddeler, uzun çalışma saatleri. Riski gideremiyorsa size uygun başka bir iş vermeli, o da yoksa sizi tam ücretle izne çıkarmalı.
• Eşiniz için. Baba ya da partner, iki doğum öncesi randevuya gelmek için ücretsiz izin alabiliyor. Ayrıntısı babalık izni yazısında.

Doğum iznindeyken haklarınız korunur mu?

Evet. İzindeyken maaş artışlarından yararlanmaya ve yıllık izin biriktirmeye devam ediyorsunuz.

• İşe dönüş. 26 hafta ya da daha kısa izin kullandıysanız aynı işinize dönme hakkınız var. Daha uzun kullandıysanız aynı işe, o mümkün değilse aynı ya da daha iyi koşullarda benzer bir işe dönüyorsunuz.
• Keeping in touch günleri. İzin sırasında, siz ve işvereniniz anlaşırsanız, en fazla 10 gün çalışabiliyorsunuz. İzniniz ve ödemeniz bundan etkilenmiyor. Zorunlu değil.
• İşten çıkarma. İzin sırasında kadro azaltma (redundancy) için seçilirseniz, varsa size uygun başka bir iş teklif edilmesi hakkınız var. Bu hak, çocuğun doğumundan sonraki 18 aya kadar sürüyor.

Doğum izni eşinizle paylaşılabilir mi?

Evet, Shared Parental Leave ile. Doğum izninizi ve ödemenizi erken bitirip kalanını eşinizle paylaşabiliyorsunuz: en fazla 50 hafta izin ve 37 hafta ödeme. Paylaşılan ödemenin adı ShPP; haftada £194,32 ya da kazancın %90’ı, hangisi düşükse.

GOV.UK’nin örneği: Anne 22 hafta doğum izni ve SMP kullandıysa, geriye eşiyle paylaşabileceği 30 hafta izin ve 17 hafta ödeme kalıyor. İzin, çocuğun ilk yılı içinde kullanılmak zorunda; parça parça da alınabiliyor.

Vizeyle yaşıyorsanız bu ödemeler “public funds” sayılır mı?

Hayır. İçişleri Bakanlığı’nın (Home Office) listesine göre Statutory Maternity Pay, Statutory Paternity Pay, Statutory Shared Parental Pay ve Maternity Allowance göçmenlik açısından “public funds” sayılmıyor. Yani vizenizde no recourse to public funds şartı olsa da bunları alabiliyorsunuz.

Dikkat: Child Benefit aynı listede “public funds” arasında yer alıyor. İkisini karıştırmayın. Durumunuzdan emin değilseniz bir göçmenlik danışmanına sorun.

Senin de aklına bir şey geldiyse, bir not bırak. →