Hamilelik ve NHS · Randevular
İngiltere’de midwife (ebe) randevuları: Hafta hafta neler oluyor?
Kısaca
Her randevuda aynı şeyler: tansiyon, idrar, 25. haftadan sonra karın ölçümü ve “bebek nasıl hareket ediyor?” sorusu. İlk bebekte en az 10 randevu var. 28. haftada kan testi ve RSV aşısı, 36. haftada bebeğin pozisyonu, 38. haftadan sonra “40’ı geçerse ne yapıyoruz?” konuşuluyor. Hareketler azalırsa randevuyu beklemeden arayın.
Bu yazıda · 10 başlık
- Kaç ebe randevusu olur, nerede yapılır?
- Her midwife randevusunda neler kontrol edilir?
- Hafta hafta NHS gebelik randevuları
- İlk ebe randevusu (booking appointment)
- Hamilelikte aşılar: boğmaca ve RSV ne zaman yapılır?
- Bebek hareketleri azalırsa ne yapmalı?
- 40. haftayı geçerse: membrane sweep ve indüksiyon
- MATB1 formu ne zaman, kimden alınır?
- Midwife randevularında geçen İngilizce terimler
- Kendime çıkardığım notlar
Gebelik boyunca en sık gördüğünüz kişi ebe, yani midwife oluyor. Bu yazıda o randevularda neler olduğunu hafta hafta topladım: her seferinde tekrarlanan kontroller, belli haftalarda eklenenler ve randevular arasında beklemeden aramanız gereken durumlar.
İlk altı ayın taramalarını ve bizim o dönemdeki deneyimimizi ayrı bir yazıda anlatmıştım. Burada daha çok ebeyle yapılan görüşmelere bakıyoruz.
Kaç ebe randevusu olur, nerede yapılır?
İlk bebeğinizse en az 10, daha önce doğum yaptıysanız en az 7 doğum öncesi randevu öneriliyor. Bunlara iki ultrason ekleniyor.
Randevular hastanede olmak zorunda değil. GP muayenehanesinde ya da mahalledeki bir klinikte de olabiliyor. Bizim gibi hastane ile yerel ekibiniz farklıysa, hangi randevunun nerede olduğunu baştan sormakta fayda var.
Her midwife randevusunda neler kontrol edilir?
Randevuların büyük kısmı birbirine benziyor. Ebe önce nasıl olduğunuzu soruyor, sonra:
- Tansiyon ölçüyor.
- İdrar testi istiyor. Yüksek tansiyon, preeklampsi ve idrar yolu enfeksiyonu için bakılıyor.
- haftadan itibaren karnınızı ölçüyor, bebeğin büyümesini böyle takip ediyor.
- Bebeğin hareketlerini soruyor.
- Ruh sağlığınızı soruyor. İçinizden geldiği gibi cevap verin, destek gerekiyorsa buradan başlıyor.
- Varsa tarama sonuçlarını konuşuyor ve sorularınızı alıyor.
İlk birkaç randevudan sonra bu listeyi ezberliyorsunuz. :) Asıl fark, bazı haftalarda listeye eklenen konularda.
Hafta hafta NHS gebelik randevuları
| Hafta | Rutin kontrollere ek olarak |
|---|---|
| 8–12 · İlk ebe randevusu (booking appointment) | Yaklaşık bir saat sürüyor. Sağlık geçmişi, önceki gebelikler, ruh sağlığı, iş ve ev durumu soruluyor. Kan grubu için kan testi öneriliyor. Tarama testleri ve nerede doğurabileceğiniz anlatılıyor. |
| 16 | Önceki tarama sonuçları konuşuluyor, sıradaki ultrason anlatılıyor. |
| 18–21 | “20. hafta taraması” denen ultrason. Bu bir ebe randevusu değil ama takvimde bu arada duruyor. |
| 24–28 | Gebelik diyabeti riskiniz yüksekse şeker testi bu aralıkta öneriliyor. |
| 25 · sadece ilk bebek | Karın ölçümü başlıyor. Doğum tercihleriniz konuşuluyor. |
| 28 | Demir ve kan grubu için yeniden kan testi. Kan grubunuz RhD negatifse ve bebek risk altındaysa koruyucu iğne öneriliyor. Doğum ve yenidoğan taramaları hakkında bilgi veriliyor. |
| 31 · sadece ilk bebek | Doğuma hazırlık, doğum tercihleri ve doğumun başladığını nasıl anlayacağınız. |
| 34 | 31. haftadaki konuşmanın devamı. |
| 36 | Ebe karnınızı elleyerek bebeğin pozisyonuna bakıyor. |
| 38 ve 40 | 40. haftayı geçerseniz seçenekleriniz konuşuluyor. |
| 41 | 41. haftayı geçerseniz seçenekleriniz konuşuluyor. |
Bu tablo NHS’in randevu takvimine dayanıyor. Sağlık geçmişinize ya da gebelikte çıkan bulgulara göre randevu sayınız artabiliyor, bazıları doktor kontrolündeki kliniğe taşınabiliyor.
İlk ebe randevusu (booking appointment)
İlk ebe randevusu 8–12. haftalar arasında oluyor ve yaklaşık bir saat sürüyor. Sorular uzun. Son adet tarihinden işinize, evdeki durumunuzdan sigara ve alkole kadar çok şey soruluyor. Ek destek gerekip gerekmediğini anlamak için aile içi şiddet gibi zor konular da sorulabiliyor. Şaşırmayın.
Bu randevudan gebelik dosyanızla (maternity notes) çıkıyorsunuz. Bu dosya bir uygulama, bir kitapçık ya da klasör olabiliyor. Randevularınız, test sonuçlarınız ve doğumhanenin telefon numarası orada yazıyor. NHS bu dosyayı doğuma kadar hep yanınızda taşımanızı söylüyor.
Hamilelikte aşılar: boğmaca ve RSV ne zaman yapılır?
Aşılar her zaman bir ebe randevusunda yapılmıyor. Bu yüzden takvimi kendiniz takip etmeniz iyi olur.
- Boğmaca (whooping cough): 16. haftadan itibaren yapılabiliyor, genelde 20. hafta civarında öneriliyor. Bebeği en iyi korumak için 32. haftadan önce olmanız öneriliyor. Aşı GP’de yapılıyor, bazı doğum öncesi kliniklerde de var. NHS boğmaca aşısı
- RSV: 28. hafta randevusu civarında öneriliyor, doğuma kadar yapılabiliyor. Bebeği ilk altı ayında, RSV’nin en ağır geçtiği dönemde koruyor. NHS RSV aşısı
Önerilen zamanda size teklif edilmediyse ebenize ya da GP’nize sorun. RSV aşısı boğmaca aşısıyla aynı gün yapılabiliyor.
Bebek hareketleri azalırsa ne yapmalı?
Her randevuda soruluyor ama bu konu randevu beklemeyen bir konu.
- İlk hareketler genelde 16–24. haftalar arasında hissediliyor. İlk bebekte 20. haftadan sonrayı bulabiliyor.
- 24. haftaya kadar hiç hareket hissetmediyseniz ebenizi arayın.
- Hareketler azaldıysa ya da her zamanki düzeni değiştiyse hemen ebenizi ya da doğumhaneyi arayın. Gece bile olsa sabahı beklemeyin.
- Günlük tekme saymanız gerekmiyor. Önemli olan bebeğinizin düzenini tanımak.
- NHS evde kullanılan kalp dinleme cihazlarının güvenilir olmadığını söylüyor.
40. haftayı geçerse: membrane sweep ve indüksiyon
- haftadan itibaren randevularda “ya gecikirse?” sorusu konuşulmaya başlıyor.
- haftadan sonra membran sıyırma (membrane sweep) öneriliyor. Ebe muayene sırasında parmağıyla rahim ağzının etrafını sıyırıyor. Amaç doğumu kendiliğinden başlatmak. Rahatsız edici olabiliyor, ardından kramp ya da hafif kanama olabiliyor.
- Doğum 41. haftaya kadar başlamazsa doğumun hastanede başlatılması, yani indüksiyon, öneriliyor.
- İndüksiyonu kabul edip etmemek sizin kararınız. 42. haftayı geçer ve indüksiyon istemezseniz bebek daha sık takip ediliyor.
MATB1 formu ne zaman, kimden alınır?
Çalışıyorsanız işvereniniz doğum izni ödemesi (SMP) için gebelik kanıtı isteyecek. Bunun için ebeniz ya da doktorunuz MATB1 belgesini veriyor. Belge tahmini doğum tarihinden en fazla 20 hafta önce, yani kabaca 20. haftadan itibaren verilebiliyor. Kendiliğinden gelmeyebilir, randevuda sormanız gerekebilir. GOV.UK doğum izni ödemesi
Midwife randevularında geçen İngilizce terimler
Randevu öncesinde, sırasında ve sonrasında bizim mutlaka duyduğumuz, sizin de bilmeniz gereken kelimeler bunlar. Gebelik dosyanızda ve mesajlarda da karşınıza çıkıyorlar. Doğuma kadar duyacağınız 48 kelimenin tamamı, açıklamalarıyla ayrı bir yazıda.
| Terim | Türkçesi | Görüşmede neyi ifade eder? |
|---|---|---|
| Gestation / Gestational age | Gebelik haftası | Gebeliğin son adet tarihine veya ultrasona göre hesaplanan süresi. |
| EDD / Due date | Tahmini doğum tarihi | Bebeğin beklenen doğum tarihi. Kesin doğum günü değil. |
| Midwife-led care | Ebe liderliğinde takip | Düşük riskli sayılan gebeliklerde takibin ağırlıklı olarak ebeler tarafından yürütülmesi. |
| Consultant-led care | Uzman doktor liderliğinde takip | Bir risk veya sağlık sorunu nedeniyle bakımın doğum uzmanı (obstetrisyen) tarafından yönetilmesi. |
| Proteinuria | İdrarda protein | Özellikle yüksek tansiyonla birlikte görülürse preeklampsi açısından değerlendirilen bulgu. |
| Dating scan | Tarihleme ultrasonu | Gebelik haftasını ve tahmini doğum tarihini belirlemeye yardımcı olan erken dönem ultrasonu. |
| Anomaly scan / 20-week scan | Ayrıntılı 20. hafta ultrasonu | Bebeğin fiziksel gelişiminin ve bazı yapısal durumların değerlendirildiği tarama. |
| Fundal height | Rahim tepe yüksekliği | Bebeğin büyümesini takip etmek için kasık kemiği ile rahmin üst noktası arasının mezurayla ölçülmesi. |
| Growth chart / GROW chart | Büyüme grafiği | Rahim yüksekliği veya ultrason ölçümlerinin zaman içindeki değişimini gösteren grafik. |
| Fetal heart rate | Bebeğin kalp atım hızı | El doppleri veya başka bir cihazla dinlenen kalp atımları. |
| Presentation | Bebeğin geliş şekli | Bebeğin doğum kanalına hangi kısmıyla yöneldiği. |
| Cephalic / Head-down | Baş aşağı geliş | Bebeğin başının pelvise ve doğum kanalına dönük olması. |
| Breech | Makat geliş | Bebeğin kalçasının veya ayaklarının aşağıda olması. |
| Birth plan / Birth preferences | Doğum planı / tercihleri | Doğum yeri, ağrı giderme, hareket, müdahaleler, ten tene temas ve kordon kesimi gibi konulardaki tercihleriniz. |
Kendime çıkardığım notlar
- Her randevu öncesi telefona üç soru yazın. O odada insanın aklına gelmiyor.
- Gebelik dosyanız çantanızda dursun.
- Aşı haftalarını takvime kendiniz ekleyin.
- Doğumhanenin numarasını telefonunuza kaydedin. Bir şeyden endişelenirseniz, özellikle bebeğin hareketleri değiştiyse, bir sonraki randevuyu beklemeyin.
Hamilelik ve NHS konusunda
- Ebenizle görüşmeden önce mutlaka bilmeniz gereken kelimeler
- İngiltere’de NHS gebelik takibi: İlk 6 ayda neler oluyor?