MATB1 ve maternity exemption certificate: Hamilelikte iki belge ne işe yarar?

İngiltere’de hamilelikte iki belgenin adını sık duyuyorsunuz: MATB1 ve maternity exemption certificate (kısaca MatEx). İkisi de ebeden geliyor, ikisi de “hamileyim” diyen bir kâğıt gibi görünüyor, ama işleri bambaşka. Biri işvereniniz için, diğeri eczane ve dişçi için.

MATB1 nedir, ne işe yarar?

MATB1, hamile olduğunuzu ve bebeğin ne zaman beklendiğini gösteren resmî belge (maternity certificate). Üç yerde işe yarıyor:

• Statutory Maternity Pay için. İşvereniniz doğum ödemesi için hamileliğinizi belgelemenizi istiyor. MATB1’i, ödemenin başladığı günden sonraki 21 gün içinde vermeniz gerekiyor. Belgeyi vermezseniz SMP alamıyorsunuz.
• Maternity Allowance için. SMP alamıyorsanız başvuracağınız Maternity Allowance formuna (MA1) doğum tarihini gösteren bir belge ekleniyor; MATB1 bunlardan biri.
• Dişçide. NHS, ücretsiz diş tedavisi için kabul edilen kanıtlar arasında MATB1’i de sayıyor.

Doğum izni için (ödeme değil, izin) belge göstermeniz gerekmiyor. İzin ve ödemenin tamamını doğum izni ve maternity pay yazısında anlattım.

MATB1 ne zaman, kimden alınır?

MATB1’i ebeniz ya da doktorunuz veriyor ve beklenen doğum tarihinden en fazla 20 hafta önce verebiliyorlar. Yani kabaca gebeliğin 20. haftasından itibaren.

Belge kendiliğinden gelmeyebilir; randevuda siz isteyin. Hangi haftada hangi randevunun olduğu midwife randevuları yazısında.

MATB1 yerine doktorunuzdan ya da ebenizden alacağınız bir mektup da işverene hamilelik kanıtı olarak sunulabiliyor.

Maternity exemption certificate (MatEx) nedir?

MatEx, hamilelikte ve doğumdan sonraki 12 ay boyunca NHS reçetelerini ücretsiz almanızı sağlayan belge. Hamileyken ücretsiz NHS diş tedavisine hakkınız olduğunu göstermek için de kullanılıyor.

Burada ince bir nokta var: Size ücretsiz reçete hakkını veren şey hamile olmanız değil, geçerli bir belgenizin olması. NHS bunu açıkça yazıyor. Belgeniz yokken “hamileyim” diye ücretsiz reçete alırsanız ceza kesilebiliyor.

İngiltere’de reçete ücreti şu an ilaç başına £9,90. Bir reçetede üç ilaç varsa üç kez ödeniyor.

Maternity exemption certificate için nasıl başvurulur?

Kendiniz başvuramıyorsunuz. Ebeniz, doktorunuz ya da health visitor’ınız sizin adınıza başvuruyor ve bunu hamileliğiniz doğrulanır doğrulanmaz yapabiliyor. Size teklif edilmediyse ilk ebe randevusunda sorun.

• Başvuru dijital sistemle yapılırsa belge, başvuru tamamlanır tamamlanmaz e-postayla geliyor.
• Kâğıt başvuruda belge 10 iş günü içinde postayla geliyor.

Eczanede reçete formundaki “D” kutusunu işaretleyip beyanı imzalıyorsunuz. Belgenizi göstermeniz istenebilir.

MatEx ne zamana kadar geçerli?

Belge, başvurunun alındığı tarihten bir ay öncesine kadar geriye dönük başlatılıyor ve şu iki tarihten birinden 12 ay sonra bitiyor: beklenen doğum tarihi ya da bebeğin doğumu.

Bebek beklenenden geç doğarsa NHSBSA’ya doğum belgesinin bir kopyasını gönderin; bitiş tarihini uzatıp yeni belge yolluyorlar.

Belgeye doğumdan sonra başvurduysanız yine alabiliyorsunuz: Hak, son 12 ay içinde doğum yapmış olanları da kapsıyor.

Belge gelmeden reçete ücreti ödediyseniz geri alabilir misiniz?

Evet, iki şartla: Öderken eczaneden FP57 iade formunu istemiş olmalısınız (sonradan verilmiyor) ve belgeniz ödeme yaptığınız tarihi kapsamalı. İade için ödemeden sonraki 3 ay içinde başvurmanız gerekiyor.

Bu yüzden belgeniz henüz elinize geçmediyse ve reçete almanız gerekiyorsa, öderken FP57’yi isteyin.

Hamilelikte diş tedavisi ücretsiz mi?

Evet. Hamileyseniz ya da son 12 ay içinde doğum yaptıysanız NHS diş tedavisi ücretsiz. Dişçi sizden kanıt istiyor; NHS’in saydığı kanıtlar arasında geçerli bir MatEx, MATB1 ve bebeğin doğum belgesi var.

Ücretsiz olan, NHS diş tedavisi; özel tedavi bunun dışında.

Zor bir durum: Düşük ya da ölü doğum olursa belge geçerli kalır mı?

NHSBSA’ya göre düşük ya da ölü doğum durumunda belgenizi, bitiş tarihine kadar ücretsiz reçete için kullanmaya devam edebiliyorsunuz. Diş tedavisi için ücret ödemeniz gerekebiliyor.

Senin de aklına bir şey geldiyse, bir not bırak. →